Feeding
کمبودِ شیرِ مادر: نشانهها، عللِ پزشکی و گامهای بعدی
نوشتهی تحریریه Raised ·
کمبودِ واقعیِ شیر نادر است، اما میتواند ویرانگر باشد. در اینجا تفاوت بینِ کمبودِ شیرِ ادراکشده و واقعی، و عللِ پزشکیِ زمینهایِ آن را میخوانید.
برای مادری که از صمیمِ قلب میخواهد شیر بدهد، مشکوکشدن به کمبودِ شیر منبعِ اندوه و اضطرابی عمیق است.
بسیار مهم است که بینِ کمبودِ شیرِ ادراکشده (زمانی که مادر به دلیلِ تغییراتِ بیولوژیکِ طبیعی، مانندِ نرمشدنِ سینهها، تصور میکند شیرش کم شده است) و کمبودِ شیرِ واقعی (زمانی که بدن از نظر فیزیکی قادر به تولیدِ شیرِ کافی برای حفظِ نوزاد نیست) تمایز قائل شویم.
درحالیکه بیشترِ مشکلاتِ تأمینِ شیر را میتوان با شیردهی یا پمپاژِ مکررتر برطرف کرد، درصدِ کمی از زنان «نارساییِ اولیهی شیردهی» (Primary Lactation Failure) را تجربه میکنند. این بدان معناست که یک بیماریِ زمینهایِ آناتومیک یا پزشکی وجود دارد که مانع از تولیدِ شیر توسط سینهها میشود، فارغ از اینکه نوزاد چند وقت یکبار شیر میخورد.
در اینجا یک راهنمای بالینی برای شناساییِ کمبودِ واقعیِ شیر، درکِ عللِ ریشهایِ آن، و مشخصکردنِ گامهای بعدیِ شما آورده شده است.
نشانههای کمبودِ واقعیِ شیر
شما نمیتوانید کمبودِ شیر را بر اساسِ اینکه سینههایتان چه احساسی دارند، چقدر میتوانید پمپ کنید (برخی از زنان به پمپهای مکانیکی پاسخِ خوبی نمیدهند)، یا اینکه نوزاد چند وقت یکبار گریه میکند، تشخیص دهید.
کمبودِ واقعیِ شیر بر اساسِ خروجیِ پوشک و رشدِ نوزاد تشخیص داده میشود:
۱. پوشکِ ناکافی: نوزاد در یک دورهی ۲۴ ساعته کمتر از ۶ پوشکِ کاملاً خیس تولید میکند، یا ادرارِ او زردِ تیره و دارای بوی تند است (نشانهای از کمآبیِ بدن). ۲. افزایشِ وزنِ ضعیف: نوزاد تا سنِ ۱۴ روزگی به وزنِ تولدِ خود برنگشته است، یا در چند ماه اول بهطور مداوم کمتر از ۱۵ تا ۳۰ گرم در روز افزایشِ وزن دارد. ۳. بیحالی (Lethargy): نوزاد بهشدت خوابآلود است، بیدارکردنِ او برای شیرخوردن دشوار است، یا انرژیِ لازم برای بلند گریهکردن را ندارد.
اگر این علائم را مشاهده کردید، باید فوراً به دنبالِ ارزیابیِ پزشکی برای نوزاد باشید و با شیرخشک یا شیرِ اهدایی او را تغذیه کنید تا مطمئن شوید که بهطور ایمن تغذیه میشود.
عللِ پزشکیِ کمبودِ اولیهی شیر
اگر دائماً شیر میدهید، پمپاژِ قدرتی انجام میدهید، و همهچیز را «درست» پیش میبرید، اما شیرِ شما بهطرزِ بحرانی کم باقی میماند، ممکن است یکی از شرایطِ پزشکیِ زمینهایِ زیر مقصر باشد:
۱. باقیماندنِ قطعاتِ جفت (Retained Placental Fragments)
خروجِ جفت باعثِ افتِ شدیدِ پروژسترون میشود که برای «جریانیافتن»ِ شیرِ شما ضروری است. اگر حتی یک قطعهی کوچک از جفت در داخلِ رحمِ شما باقی بماند، سطحِ پروژسترون بالا میماند، و در نتیجه جلوی تولیدِ پرولاکتین (هورمونِ تولیدکنندهی شیر) را میگیرد.
۲. خونریزیِ پس از زایمان (سندرم شیهان - Sheehan's Syndrome)
اگر در حینِ زایمان دچار خونریزیِ شدیدی شدهاید، این موضوع میتواند به غدهی هیپوفیز در مغز آسیب برساند. ازآنجاکه غدهی هیپوفیز مسئولِ ترشحِ پرولاکتین و اکسیتوسین است، این آسیب میتواند تولیدِ شیر را بهشدت محدود کرده یا کاملاً متوقف کند.
۳. اختلالاتِ غدد درونریز و متابولیک
شیردهی یک فرایندِ هورمونی است. اگر هورمونهای شما نامتعادل باشند، تولیدِ شیر آسیب میبیند. شرایطی که اغلب در این فرایند اختلال ایجاد میکنند عبارتاند از:
- کمکاری یا پرکاریِ تیروئید
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
- مقاومت به انسولین یا دیابت
۴. بافتِ غدهایِ ناکافی (IGT - Insufficient Glandular Tissue)
این وضعیت که بهعنوانِ هیپوپلازیِ سینه نیز شناخته میشود، به این معناست که سینهها در دورانِ بلوغ یا بارداری، بافتِ غدهایِ تولیدکنندهی شیر را بهاندازهی کافی توسعه ندادهاند. این یک مشکلِ آناتومیک است. زنانِ مبتلا به IGT اغلب متوجه میشوند که اندازهی سینههای آنها در طولِ بارداری تغییری نکرده است و ممکن است سینههایی با فاصلهی زیاد از هم و شکلی لولهای داشته باشند.
گامهای بعدی: درمان و پذیرش
اگر مشکوک به کمبودِ واقعیِ شیر هستید، سعی نکنید خودتان را در اینترنت تشخیص دهید.
۱. به یک IBCLC و پزشکِ خود مراجعه کنید: یک مشاورِ شیردهیِ دارای گواهینامهی بینالمللی (IBCLC) میتواند یک «تغذیهی وزنشده» (Weighted Feed) انجام دهد (وزنکردنِ نوزاد روی یک ترازوی بسیار حساس قبل و بعد از شیرخوردن برای اندازهگیریِ دقیقِ مقدارِ شیری که منتقل شده است). پزشکِ زنانِ شما نیز میتواند آزمایشِ خون برای بررسیِ سطحِ تیروئید و هورمونهای شما تجویز کند، یا برای بررسیِ جفتِ باقیمانده سونوگرافی انجام دهد. ۲. تغذیهی ترکیبی (Combination Feeding): اگر یک بیماریِ زمینهای تولیدِ شیرِ شما را محدود میکند، باز هم میتوانید شیر بدهید! بسیاری از مادران با موفقیت تغذیهی ترکیبی را انجام میدهند؛ یعنی سینه را برای آرامش و انتقالِ آنتیبادیها به نوزاد ارائه میدهند و برای تأمینِ کالری، با شیرخشک او را تغذیه میکنند. ۳. سوگواری برای این فرایند: اگر نارساییِ اولیهی شیردهی برای شما تشخیص داده شد، احساسِ فقدانِ عمیق کاملاً طبیعی است. به خودتان اجازه دهید برای مسیرِ شیردهیای که تصور میکردید سوگواری کنید. به یاد داشته باشید که تغذیهی نوزاد با شیرخشک، انتخابی ایمن، از نظر تغذیهای کامل، و عمیقاً محبتآمیز است.